Türkiyenin Tarihi ve Turistik Yerleri

1.Pamukkale/Denizli
2.Kaçkar Dağları
3.Bozcaada /Çanakkale
4.Tuzgölü/Ankara Şereflikoçhisar
5.Selimiye Camii /Edirne
6.Bozcaada /Çanakkale
7.Yerebatan Sarnıcı /Istanbul
8.Aspendos/Antalya
9.Efes Antik Kenti/Selçuk Izmir
10.Assos Behramkale/Çanakkale
11.Tasköprü/Silifke
12.Ayetekla
13.Cennet Çökügü
14.Cambazlı Kilisesi
15.Tevekkül Ve Sultan Türbesi
16.Alaaddin Camii
17.Jüpiter Tapinagi
18.Göksu Deltasi
19.Frederik Barbarossa Aniti
20.Kıbrıs Sehitligi
21.Kültür Evi
22.Tekir Ambari
23.Uzun Çaburç(Diocaeserea)
24.Demirci Anıt Mezarı
25.Atatürkün Evi

26.Isik Kale
27.Kara Kabaklı
28.Tokmar Kalesi
29.Adam Kayaları
30.Silifke Kalesi
31.Galata Kulesi /Istanbul
32.Süleymaniye Camii/Istanbul
33.Meriç Köprüsü /Edirne
34.Kızkalesi/Mersin
35.Korikos Kalesi/Mersin
36.Ayas/Mersin
37.Kanlı Divane/Mersin
38.Roma Yoku/Mersin
39.Dört Anitli Anıtmezar/Mersin
40.Kilise Burnu/Mersin
41.Çukurpınar Magarası/Mersin
42.Alaköprü/Mersin
43.Mamure Kalesi/Mersin
44.Alahan Manastiri/Mersin
45.Cehennem Çukuru/Mersin
46.Cennet Obruğu/Mersin
47.Antik Basamaklar/Mersin
48.Astim Mağarası/Mersin
49.Izmir Saat Kulesi/Izmir
50.Nemrut Dağı/Adıyaman

51.Girlevik Selalesi/Erzincan
52.Sümela Manastırı/Trabzon
53.Yedigöller Milli Parkı/Bolu
54.Göreme/Nevsehir
55.Dolmenler/Edirne
56.Ainos Antik Kenti/Edirne
57.Bergama-Pergemon Antik Kenti/Izmir
58.Midyat/Mardin
59.Bodrum Kalesi/Bodrum-Muğla
60.Abant Gölü/Bolu
61.Ayancik Şelalesi/Sinop
62.Alanya Kalesi/Antalya
63.Damlatas Magarasi/Alanya
64.Düden Selalesi /Antalya
65.Kursunlu Selalesi/Antalya
66.Alanya Kalesi/Alanya
67.Manavgat Yaylalar/Antalya
68.Avanos/Nevşehir
69.Göreme/Nevşehir
70.Uçhisar/Nevşehir
71.Ortahisar/Nevşehir
72.Ürgüp/Nevşehir
73.Soganlı Vadisi/Nevşehir
74.Ihlara Vadisi/Nevşehir
75.Gülsehir/Nevşehir

76.Samsat Höyük/Adıyaman
77.Besni Kalesi /Adiyaman
78.Pirin Kaya Mezarlari/Adiyaman
79.Gerger Kalesi/Adıyaman
80.Cendere Köprüsü/Adıyaman
81.Dupnisa Mağarası/Kırklareli
82.Dolmenler/Kirklareli
83.Asagipinar Höyüğü/Kırklareli
84.Kanlıgeçit Höyügü/Kirklareli
85.Vize Kalesi/Kırklareli
86.Kıyıköy Kalesi/Kırklareli
87.Aya Nikola Manastırı/Kırklareli
88.Tekirdağ Müzesi
89.Rokaczi Müzesi/Tekirdag
90.Namık Kemal Evi/Tekirdağ
91.Gökçeada/Çanakkale
92.Gelibolu Yarımadası Milli Parkı/Çanakkale
93.Laodikeia/Çanakkale
94.Rumeli Hisari /Istanbul
95.Yeşil Türbe/Bursa
96.Yeşil Cami/Bursa
97.Uşak Kanyonu
98.Melen Çayi
100.Giresun Kalesi

101.Tirebolu Kalesi/Giresun
102.Enez
103.Bozburun
104.Manyas
105.Kadifekale /Izmir
106.Agora /Izmir
107.Mevlana Müzesi/Konya
108.Uludağ/Bursa

ZONGULDAK

Zonguldak İli Telefon kodu 372,
Zonguldak İli plaka numarası 67

Zonguldak İli Yüzölçümü 8.629 km²
Zonguldak Nüfusu ise 1990 yılı verilerine göre 1.079.713

Zonguldak İli'nin İlçeleri
       Zonguldak Merkez, Alaplı, Amasra, Çaycuma, Devrek, Eflani, Ereğli, Gökçebey, Karabük, Kurucaşile, Safranbolu, Ulus, Yenice.

Zonguldak İli'nin Tarihî ve Turistik Yerleri
      Alaplı, Ilıksu, Kapuz, İnkumu ve Amasra Plajları; Mllî Egemenlik Ormanı, Göl Dağı, Yayla, Kocaman, Bostanözü, Çamlık, Baklabostan ve Gürleyik orman içi dinlenme yerleri; Cumayanı, Kızılalma ve Mencilis Mağaraları; Amasra Kalesi; Amasra'daki Kilise; Fatih ve İskele Camileri; Eyiceler ve Hacı Nuri Mescidleri; Bartındaki Orta Cami ve Yukarı (Halil Bey ) Camisi; Safranbolu'daki Gazi Süleyman Medresesi; Eskicami (Gazi Süleyman Paşa Camisi); Taş Minare, Köprülü, Hidayetullah, Dağdelen, Kazdağlı, İzzet Mehmet Paşave Kaçak Lütfiye Camileri; Kalealtı ve Ali Baba Tekkeleri; Cinci Hanı; Eski ve Yeni Hamamlar; Taşköprü, Tokatlıköprü ve İnceköprü; Safranbolu Evleri.

Zonguldak Hakkında Bilgi
      Zonguldak denilince akla hemen kömür gelir. Ülkemizdeki tek taş kömürü üretim alanı Zonguldak İli'nin sınırları içindedir. Bulunuşundan günümüze kadar özellikle sanayide kullanılan değerli bir enerji kaynağı olması nedeniyle önemini koruyan taşkömürü, karaelmas olarak da adlandırılır. Bu nedenle bazı kaynaklarda Zonguldak'tan Karaelmas Diyarı adıyla söz edilir.
      Zonguldak yöresinde varlığı saptanan ve bir bölümünde üretim yapılan taş kömürü yataklarının yer aldığı bölge Ereğli- Zonguldak kömür havzası olarak adlandırılır. Bu havza batıda Ereğli mendireğinden doğuda Kastamonu il sınırları içindeki İnebolu'ya kadar uzanır. Güneyde sınırı Devrek, Yenice, Karabük ve Araç yörelerine kadar genişleyen havzadaki taş kömürü yatakları, kuzeyde Karadeniz dibinin altlarına doğru sokulur. Bu sınırlar içinde Havza'nın yüzölçümü 13.350 km²'yi bulur. Bu alanın yaklaşık 2.200 km'si Karadeniz'in altındadır. Oldukça geniş bir alanı kaplayan havzanın bir bölümü Kastamonu İl sınırları içindedir.

Zonguldak'ın Coğrafî Yapısı
       Karadeniz Bölgesi'nin Batı Karadeniz Bölümünde yer alan Zonguldak İli toprakları hiç bir kesimde 2.000 metreyi aşmaz. İl topraklarının yaklaşık yarısı dağlardan, üçte biri dalgalı düzlüklerden, geri kalanı da terım alanı olarak değerlendirilen alçaktaki ovalardan oluşur.
       Zonguldak İl topraklarını Kuzey Anadolu Dağları'na bağlı dağlar engebelendirir. İlin kuzey ve kuzeydoğusunda yer alan dağlar, bu dağ sırasının kıyı dağlarından olan Küre Dağları'nın batı uzantılarıdır. Kuzeybatı kesimini ise Göl Dağı ve Orhan Dağı engebelendirir. Bu yükseltilerden Göl Dağı Zonguldak Dağlarına Orhan Dağı ise Kıyı Dağlarına bağlıdır. Zonguldak ilinin güney kesimini ise Kuzey Anadolu Dağları'nın iç sıralarındanBolu Dağları'nın bazı uzantıları engebelendirir. Bazı haritalarda Gökçeler Dağı olarak da geçen Arkut Dağı bu kesimdeki başlıca dağlık alanı oluşturur. Doğu kesimdeki önemli yükseltiler ise Göktepe ve sarıçiçek Tepesidir.
       Dağların kıyıya ve akarsu vadilerine alçalarak yok oldugu yerlerde görülen yayla düzlükleri yer yer tarımsal üretim de yapılan hayvancılık alanlarıdır. Geniş kıyı düzlüklerine rastlanmayan ildeki en önemli ovalar vadi tabanlarının genişlediği kesimlerdedir.
       Zonguldak ili topraklarından kaynaklanan sular , bazı küçük akarsular ile Bartın ve Filyos Çayları aracılığıyla Karadeniz'e ulaşır. Bu küçük akarsulardan ikisi üzerinde kurulan Gülüç ve Kozlu barajlarının ardında suların birikmesiyle oluşan yapay göller Zonguldak ilindeki başlıca göllerdir. İl sınırları içinde önemli bir doğal göle rastlanmaz.
       Fazla girintili çıkıntılı olmayan Karadeniz kıyısının birçok yerinde yazın denize girilen kumsallar vardır. Bu kıyıdaki en önemli girinti, kuzey rüzgarlarına kapalı olan ve içinde Ereğli limanı bulunan koydur. Başlıca çıkıntılar ise bu koyu oluşturan çıkıntının ucundaki Baba Burnu ile Hisar Burnu, Yıkıkburun ve Çakraz Burnu'dur. Bu kıyı açığında yer alan bazı kaya parçalrından oluşan küçük adalrdan en önemlisi, Amasra açığındaki Büyükada'dır.

Zonguldak İli'nin İklimi ve Bitki Örtüsü
       Zonguldak İli Karadeniz Bölgesi'nin batı kesiminde görülen ılıman bir iklim tipinin etkisi altında kalır. İç kesimlere doğru gidildikçe, özellikle kışın kara ikliminin etkilerine rastlanır.
       Nemli ve fazla soğuk olmayan bir iklimin etkisi altında kalan Zonguldak doğal bitki örtüsü açısından zengin bir ildir. İl alanının yaklaşık %60'ı ormanlarla örtülüdür. Karadeniz kıyısına bakan dağların yamaçları geniş yapraklı, iç kesimdeki dağlık alanlar ise daha çok iğne yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlarla kaplıdır. Ormangülü gibi ormanaltı bitki örtüsü açısından da zengin olan bu ormanlar kıyı dağlarında ıhlamur, kestane, gürgen, meşe ve kayınlardan, iç kesimlerde ise karaçam, köknar ve sarıçamlardan oluşur.

Zonguldak İli'nin Ekonomisi
       Zonguldak ili ekonomisi büyük ölçüde madenciliğe, yani taşkömürü üretimine bağlıdır. Türkiye Taş Kömürü Kurumu (TTK) tarafından işletilen Ereğli-Zonguldak Kömür Havzasındaki yüksek nitelikli taşkömürü içeren maden yatakları rezervinin bir milyar tondan fazla olduğu sanılmaktadır. Bu yatklar havzadaki jeolojik yapının neden olduğu güçlükler yüzünden kolay işletilemez. İşletme güçlüğünün yanısıra modern madencilik yöntemlerinin de yeterli ölçüde kullanılmadığı havzada taşkömürü damarlarına ulaşabilmek için birçok kuyu ve galeri açılmıştır. Bu kuyulardan bazılarının derinliği 800 metreyi aşar. Demir-çelik tesislerinin Karabük ve Ereğli'de kurulmasının başlıca nedeni taşkömürü üretim alanına olan yakınlıklarıdır. Bu yakınlık düşünülerek kurulan bir başka tesis de türkiye'nin ilk bölgesel elektrik santrali olan Çatalağzı Termik Santralidir.

       Eskiden tüm ulaşımı büyük ölçüde denizyoluna bağlı olan Zonguldak İli, ırmak hattının açılmasıyla1937'de ülkenin demiryolu ağına bağlandı. Kozlu'ya kadar uzanan bu demiryolundan başka ereğli ile Armutçuk arasında da bir demiryolu hattı vardır. Eskiden yolcu taşımacılığında büyük önem taşıyan il kıyılarındaki limanlardan günümüzde daha çok yük taşımacılığında yararlanılır. Zonguldak ili gelişmiş karayolu bağlantılarına sahiptir.
       Ekime elverişli alanları yetersiz olan Zonguldak ilinde tarımsal üretim fazla önem taşımaz. Daha çok büyük baş hayvan yetiştiriciliği yapılan ilin kırsal kesiminde halkın bir bölümü ormanlarda çalışarak geçimini sağlar. Kıyı kesiminde bir kısım halk da balıkçılık yaparak geçimini sağlar. Doğal güzellikleri ile ilgi çeken birçok kesimde de orman içi dinlenme yerleri kurulmuştur. İl kıyılarında doğal kumsalların bulunduğu bölümler yazın büyük ilgi görür. İlin gözde plajları Alaplı, İnkumu ve Amasra kıyılarındadır.

Zonguldak İli'nin Yöresel Yemekleri (Zonguldak Mutfağı)

       Kabaklı Tatlı Börek, Kıymalı Islama, Beddam Mancar Yemeği, Pumpum Çorbası, Tıntış Çorbası, Lahana Turşusu, Tirit, Kabuklu Fasulye, Doruk, Çöpele, Pirinçli Börek, Malay, Yaprak Sarma, Cevizli Dolma, Oğmaç Çorbası, Beyaz Baklava gibi yöresel yemekleri vardır Zonguldak mutfağının.

YOZGAT

Yozgat'ın Haritası

Yozgat'ın Telefon Kodu 354,
Yozgat'ın Plakası 66,

Yozgat'ın Telefon Kodu ve Plakası, Yozgat Merkez

Yozgat'ın Yüzölçümü 14.132  km²
Yozgat'ın Nüfusu ise 582.839 dur.

Yozgat'ın Turistik Yerleri

Yozgat'ın İlçeleri
      Yozgat Merkez, Akdağmadeni, Aydıncık, Boğazlıyan, Çandır, Çayıralan, Çekerek, Kadışehri, Saraykent, Sarıkaya, Sorgun, Şefaatli, Yenifakılı, Yerköy.

Yozgat'ın Tarihi Yerleri

Yozgat'ın Tarihî ve Turistik Yerleri
      Yozgat ÇAmlığı Milli Parkı; Akdağmadeni Kadı Pınarı Orman İçi Dinlenme Yeri; Sarıkaya Terzili Kaplıcası; Tavion İlkçağ Kenti Kalıntıları; Yozgat Ulucamisi ( ÇApanoğlu Camii), Cevahir Ali Efendi, Başçavuşoğlu, Yerköy ÇApanoğlu Camileri; Yozgat Müzesi; Yozgat Saat Kulesi.

Yozgat Tarihi Yerleri

Yozgat Hakkında Bilgi
       Yozgat İli toprakları hemen hemen Anadolu'nun tam orta kesiminde yer alır. Kuzeydeki topraklarından küçük bir bölümü Karadeniz Bölgesi'ne taşan il toprakları İç Anadolu Bölgesi'nin sınırları içinde kalır. Nüfus artış hızı oldukça düşük olan Yozgat İli'nde 1990 yılı verilerine göre kilometrekare başına ortalama 41 kişi düşer. Bunun nedeni ekonomik olanakları kısıtlı olan Yozgat İli'nde yaşayanların bir bölümünün yeni iş olanakları elde etmek amacıyla zaman zaman başka illere göç etmesidir. İlin en büyük kentleri Yozgat Merkez, Sorgun ve Yerköy'dür. En büyük kent olan Yozgat'ın nüfusu 50 bine ulaşmıştır. 25 bini aşkın nüfusuyla ilin üçüncü büyük kenti olan Yerköy ise, hemen batısında yer alan Kırşehir iline bağlı Çiçekdağı kasabasıyla birleşecek biçimde gelişmektedir.

Yozgat Kaplıcaları

Yozgat'ın Coğrafî Yapısı
       Anadolu'nun orta kesimindeki yaylalardan bir bölümü Yozgat ilinin sınırları içinde kalır. Akarsu vadileriyle yarılmış olan bu dalgalı düzlükler Bozok Yaylası adıyla anılır. Ortalama yüksekliği 1.200 metre ile 1.400 metre arasında değiştiğinden, çevrede yer alan ve yükseltisi 2.000 metreyi aşan dağlar Bozok Yaylası'ndan bakıldığında fazla yüksek değilmiş gibi görünür. Bozok yaylasının akarsular tarafından parçalanmış olan vadi kesimleri ilin başlıca tarım alanlarıdır. Yaylanın yüksek kesimlerindeki otlaklar hayvancılık açısından büyük önem taşır.
       Batı kesimi dışında ilin çevresi bazı dağlar ve dağ dizileriyle kuşatılmış durumdadır. Deveci Dağları'nın batı uzantıları ilin kuzeydoğu kesimine sokulur İlin doğu kesimini Akdağlar engebelendirir. Akdağlar'ın güneybatı kesiminde yer alan Akdağ'ın 2.281 metreye erişen Hamzasultan Tepesi ilin en yüksek noktasıdır. İlin güney kesiminde Kurşunlu Dağı, kuzeybatı kesiminde de Zincirli Dağı yükselir. İl alanının yarısından fazlası yaylalardan oluşurken dağların kapladığı alan yüzde kırk kadardır.
        İl topraklarından kaynaklanan suları Çekerek Çayı ve Delice Irmağı toplar. Çekerek Çayı il sınırları dışında Yeşilırmak'a, Delice Irmağı da gene il sınırları dışında Kzılırmak'a katılır.
       Vadi tabanlarının genişlediği kesimlerde yer alan alçak düzlüklerinil topraklarında kapladığı alan %11 kadardır. Sulama yapılabilen bu düzlükler il tarımında büyük önem taşır.

Yozgat Turistik Yerler

Yozgat'ın İklimi ve Bitki Örtüsü
       Kara ikliminin etkisi altında kalan Yozgat ili en çok kışın ve ilkbaharda yağış alır. İl merkeine düşen yıllık ortalama yağış miktarı 540 mm'ye yakındır. Yozgat ilinde kışlar kar yağışlı ve sert geçerken, fazla uzun sürmeyen yazlar sıcak ve kuraktır. Deniz etkilerinin çok az da olsa hissedildiği kuzey kesimdeki Çekerek Vadisinde iklim biraz daha yumuşaktır.
      yozgat ilinde doğal bitki örtüsü genellikle bozkır görünümündedir. İnsan eliyle büyük ölçüde yok edilmiş olan ormanların başlıca kalıntıları Akdağlar'daki ormanlar ile il merkezi yakınında yer alan karaçam ormanıdır. Yozgat Çamlığı adıyla anılan ve koruma altına alınmış olan bu karaçam ormanının bulunduğu alan ülkemizinilk ulusal parkıdır.

Yozgat Tarihi ve Turistik Yerler

Yozgat İli'nin Ekonomisi
      Yozgat ilinde halkın önemli bir bölümü geçimini tarımdan sağlar. Yetiştirilen başlıca tarım ürünleri buğday, şekerpancarı, arpa, baklagiller, yem bitkileri, kavun, karpuz, patates, soğan, nohut, çavdar, üzüm, domates, ayçiçeği, elma ve lahanadır. Hayvancılığın il ekonomisinde çok önemli bir yeri vardır. Çok sayıda koyun, sığır, kıl keçisi ve Ankara Keçisi yetiştirilen Yozgat ilinde elde edilen başlıca hayvansal ürünler et, deri, yün ve tiftiktir. Yozgat ilinde tavukçuluk ve arıcılık da yapılır.
       İl sanayisi fazla gelişmemiştir. Yöredeki başlıca kruluşlar bira, un, bitkisel yağ, yem, deri, çivi, çimento, prefabrik konut ve tuğla fabrikalarıdır.
      Anadolu'nun çeşitli kesimlerini birbirine bağlayan kara ve demiryollarını birbirine bağlayan Yozgat ili ulaşım açısından önemli bir konumdadır.
      Yozgat ili yeraltı kaynakları bakımından zengin sayılır. Bu kaynaklardan başlıcaları demir, flüorit, grafit ve mermer yatklarıyla şifalı maden suyu kaynaklarıdır. Sarıkaya ilçesindeki Tersili Kaplıcası'ndan çıkan sıcak madensularının özellikle romatizmal hastalıklar üzerinde olumlu etkisi olduğuna inanılır.
       Yozgat kentinin birkaç kilometre güneydoğusunda yer alan Yozgat Çamlığı Milli Parkı il halkının yararlandığı başlıca eğlence ve dinlenme yeridir. Bozkırlarla kaplı kıraç arazilerin ortasındaki bu çamlık yüzyıllar boyunca sürdürülen acımasız orman katliamından arta kalan bir orman topluluğudur. Yöre halkının koruması sayesinde günümüze kadar ulaşan Yozgat Çamlığı eskiden Yozgatlıların yazın çıktığı bir yaylaydı. Daha çok karaçamlarla kaplı olan 264 hektarlık bu tepelik alan 1958 'de Ulusal Park olarak korumaya alınmıştır.

Yozgat Manzarası, Yozgat Çamlığı

Yozgat'ın Yöresel Yemekleri

Yozgat Mutfağı Tandır Kebabı

       Pastırmalı Yozgat Böreği,İç Anadolu Yemekleri, Desti Kebabı, Yoğurtlu Madilimak (Madımak), Arabaşı
Patates Çorbası, İncir Uyutması, İçli Bulgur Pilavı, Çullama, Bulama Çorbası, Mayalı Bazlama, Altüst Böreği, Yozgat Böreği, Patatesli Börek, Pezzik Cacığı, Bezdirme, Yozgat Böreği, Bulgur Pilavı, Madımak, Şöbiyetgibi kendine has yemekleri vardır Yozgat Mutfağının...

Yozgat Arabaşı Çorbası

VAN

Van'ın telefon kodu 432
Van'ın plakası ise 65 'tir.

Van'ın yüzölçümü 19.069  km²
Van'ın nüfusu ise 1990 yılı verilerine göre 642.099 kişidir.

Van'ın İlçeleri
      Van Merkez, Bahçesaray, Başkale, ÇAldıran, Çatak, Edremit, Erciş, Gevaş, Gürpınar, Muradiye, Özalp, Saray.

Van'ın Tarihi ve Turistik Yerleri
       Van Gölü kıyıları, Akdamar Adası, Bendimahi Çağlayanı, Horhor Bulağı; Toprakkale, Van, Norkuh, Hoşap ve Körzüt Kaleleri; Akdamar Kilisesi; Van Ulucamisi; Hüsrev  Paşa ve İzdişar Camileri; Halime Hatun Kümbeti; Hoşap Köprüsü, Van Müzesi.

Van Hakkında Bilgi
      Van ili Doğu Anadolu Bölgesi'nin doğu kesiminde yer alır. Yüzölçümü açısından ülkemizin en büyük illerinden biri olan Van'da yerleşmeye elverişli alanlar oldukça sınırlıdır. Büyük bölümü yüksek, engebeli ve dağlık alanlardan oluşan Van ilini etkisi altında tutan sert iklim, başlıca ekonomik uğraş olan tarımsal üretimin çeşitlenip gelişmesine olanak sağlamaz.
       Çok eski bir yerleşim alanı olduğuna ilişkin birçok buluntuya rastlanan Van İli, tarihi yapı kalıntıları açısından fazla zengin sayılmaz. Urartu uygarlığının en önemli merkezlerinden biri olan Van Kalesi ve Ermenilere ait dinsel yapıların bulunduğu Akdamar Adası ilin başlıca turistik zenginlikleridir.

Van'ın Coğrafî Yapısı
      Van Gölü kıyısı ve bu kıyıya açılan vadile dışında ilin hemen her kesiminde doruğu 3.000 metreyi aşan dağlara rastlanır. Van İli'nin kuzey kesimindeki dağlar Aladağ yada Aladağlar, orta kesimdekiler ise Van doğusu olarak adlandırılır. İl topraklarının güneybatı ve güney kesiminde yer alan dağlar ise Güneydoğu Toroslar'a bağlıdır. Kuzey kesimi engebelendiren Aladağ'ın doruğu 3.356 metreye erişir. 3.660 metre yüksekliğindeki Tendürek Dağı'nın en yüksek noktası Ağrı il sınırındadır. İlin doğu kesimindeki başlıca yükselti Haravil Dağı olarak da adlandırılan Yiğit Dağı'dır. Van Doğusu Dağlarından başlıcaları Pirraşit Dağı, Erek Dağı, Mengene Dağı, İspiriz Dağı ve İlin en yüksek noktası olan Koçkıran Dağı'dır. Güney kesimde yer alan ve Güneydoğu Toroslar'ın parçası olan başlıca yükseltiler ise Artos Dağı olarak da bilinen Çadır Dağı, Müküs Dağı, Kavuşşahap Dağı, Arnas Dağı olarak da adlandırılan Kepçe Dağı ve Gökdağ'dır. Dorukları yılın büyük bölümünde karla kaplı olan bu dağların bazı kesimlerinde yazın çayırlarla kaplanan sulak yaylalar önemli hayvancılık alanlarıdır.
       17. Yüzyılda imzalanan Kasr-ı Şirin Antlaşmasıyla belirlenen İran sınırı ilin doğusundaki dağların en yüksek noktalarını birleştiren su bölümü çizgisinden geçer. Sınır çizgisi küçük bir istisna dışında Van ve Erçek Gölleri ile Urmiye Gölü kapalı havzalarını birbirinden ayırır. Bu istisna başlangıç kolları Mengene Dağı'nın kuzey yamaçlarından doğduktan sonra İran'daki Urmiye Gölü'ne dökülen Kotur Çayı'dır.
      Van İli topraklarından kaynaklanan suların  çoğu Van Gölü'nü besleyen akarsular tarafından toplanır. Bunlardan başlıcaları Zilan Deresi, Deliçay, Bendimahi Çayı, Marmit Çayı olarak da bilinen Karasu ve Hoşap Suyu'dur. Erçek gölü'ne dökülen akarsulardan en önemlisi Memedik Çayı'dır. Van İli'nin güneydoğu ve güneybatı kesimlerinden kaynaklanan akarsular iseDicle ırmağı aracılığıyla Basra Körfezi'ne ulaşır. Türkiye sınırları dışında Dicle Irmağı'na katılan Büyük Zap Suyu, Yiğit Dağı'nın kuzey ve Mengene Dağı'nın güneydoğu yamaçlarından doğan derelerin birleşmesiyle oluşur. Dicle Irmağı'nın önemli kollarından biri olan ve bazı haritalarda Uluçay olarak yazılan Botan Çayı'nın başlangıç kolları olan Çatak ve Bahçesaray Dereleri de il topraklarından çıkar.
       Van İli'nde birçok doğal  göl vardır. Bunlardan başlıcaları Erçek, Süphan ve Tuz (Kazlı) gölleri ile Akgöl'dür. Doğu anadolu Bölgesi'nin üçüncü büyük doğal gölü olan Erçek Gölü'nün suları dışa akışı olmadığından tuzlu ve sodalıdır. Van ilindeki başlıca yapay göl ise Keşiş Gölü olarak da bilinen Turna gölü'dür. Türkiye'nin en büyük doğal gölü olan Van gölü'nün doğu kesimi il sınırları içinde yer alır.
       Van İli'nde 2.000 metreden daha alçak alanlara rastlanmaz. Ovalar Van Gölü kıyısında ve Vadi tabanlarının genişlediği kesimlerdedir. Dağlık alanlar ile orta yükseklikteki yamaçlarda aşınmayla düzleşmiş dalgalı düzlüklere de rastlanır. bunlardan başlıcaları Van Erciş, Çaldıran, Muradiye ve Hoşap avaları ile Erçek Düzü'dür.

Van'ın İklimi ve Bitki Örtüsü
       En çok ilkbaharda yağış alan Van, Doğu Anadolu Bölgesinde görülen sert kara ikliminin etkisi altında kalır. Van Gölü kıyısında iklim iç kesimlere göre biraz daha yumuşaktır. Kışları kar yağışlı geçen il merkezinde bazı kışlar hava sıcaklığı -25°C'nin altına bile düşer. Daha iç ve yüksek kesimlerde daha düşük hava sıcaklığına rastlanır. Yazın Van kentinde 40 °C'ye çıkan sıcaklar görülmez. Bu kentte yıllık ortalama yağış miktarı 400 mm'ye ulaşmazken ilin yüksek kesimlerinde bu miktar 1.000 mm'yi aşabilir. Kışın görülen yoğun kar yağışı nedeniyle bazı ilçe merkezleri ve köylere ulaşabilmek bir süre için olanaksız hale gelir.
       Van ormanları bakımından ülkemizin en yoksul illerinden biridir. Bunun başlıca nedeni, çok eski bir yerleşim alanı olduğundan, ormanların yüzyıllardan beri insanlar tarafından kesilmesi ve iklim koşullarının yeniden doğal orman oluşumuna elverişli olmamasıdır. Yalnızca güneybatı kesimdeki dağlarda bazı meşe kalıntılarına rastlanan ilin doğal bitki örtüsü bozkır görünümündedir.

Van İli'nde Ekonomi
       Fazla gelişmemiş illerimiz arasında yer alan Van'da ekonomi daha çok hayvancılık ve ticarete dayalıdır. İkliminin sertliği ve ekime elverişli topraklarının sınırlılığı tarımsal üretimin çeşitlenmesine olanak tanımadığından en önemli uğraş hayvancılıktır. Ovalık alanlarında sığır besiciliği yapılan ilde yaylacılık yöntemiyle kıl keçisi ve çok sayıda koyun yetiştirilir. Kışı Siirt ve Şırnak yörelerindeki kuytu köylerde geçiren yarı göçebe aşiretler sürülerini yazın Van yöresindeki yaylalara çıkararak otlatırlar. Küçükbaş hayvan yetiştiriciliği daha çok canlı hayvan ticaretine yönelik olarak yapıldığından hayvansal ürün miktarı ve verimi düşüktür. Van yöresinin en önemli hayvansal ürünü otlu peynirdir. Hayvansal üretimin geliştirilmesini özendirmek amacıyla Van ilinde bazı sanayi tesisleri kurulmuştur. Van İli'nde hayvancılığın gelişmesine katkıda bulunan başlıca kuruluş Erciş'teki AltındereTarım İşletmesidir. Hayvancılığın diğer dalları arıcılık ve tavukçuluktur.
       Ekime ayrılabilen topraklarıyüzölçümünün yüzde onunu bile bulamayan Van ilindeki sulanabilen bazı topraklarda bitkisel üretim yapılır. Başta yem bitkileri olmak üzere en çok buğday, şekerpancarı, patates, arpa, lahana, kavun ve karpuz yetiştirilir.
       Van İli'nde sanayi fazla gelişmemiş bir düzeydedir. Başlıca sanayi kuruluşları et kombinası ile un, süt ürünleri, şeker, yem, deri ve ayakkabı, yün ipliği, çimento, tuğla ve kiremit fabrikalarıdır. Ayrıca tereyağı ve peynirüretilen mandıralar da vardır.
       Zengin bir tarihi geçmişe sahip olan Van yöresi turizm açısından önem taşır. Urartular ve Ermeniler tarafından yapılmış olan tarihi yapıları görmek için her yıl Van'a birçok turist gelir. Van ilindeki en önemli yeraltı zenginliği Erciş yöresinde bulunan linyit yataklarıdır.
       Bir sınır ili olan Van, ulaşım açısından önemli bir konumdadır. Türkiye'yi İran'a bağlayan demir yolu Van ili topraklarından geçer. Tatvan'ın Tuğ İskelesi ile Van İskelesi arasında feribotla taşınan vagonlar Özalp'in güneydoğusundaki Kapıköy sınır kapısında İran'a ulaşır. Van Gölü kıyılarından geçenb karayolu da Van ilindeki yerleşim yerlerini öteki merkezlerine bağlar.

Van İli'nin Yöresel Yemekleri ( Van Mutfağı )
       Çiriş Kavurma, Sengeser, Cıngırtma, Etli Bostaniye Köftesi, Eşgili Yemeği, Kahvaltı Cacığı, Sulu Giliko, Kavut, Murtağa, Helise, Kelecoş, Kürt Köftesi, Ayva Yemeği, Çılbır, Erik Pestili, Eşkili, Kavut Tatlısı, Kaşık Tatlısı, Erik Kızartması, Gavut, Cacık, Otlu Peynir, Boranı, Çırış Pılavı, Çırış Mıhlası, Ayran Aşı, Bulamaçlı Kefal Kızartması, Kefal Kızartması, Bulamaçlı Tandır Balığı, Sade Tandır Balığı  gibi kendine özgü yemekleri vardır.

      

TUNCELİ

Tunceli İli'nin Telefon Kodu 428
Tunceli İli'nin Plakası  ise 62 'dir.

Tunceli İli'nin Yüzölçümü 7.774   km²
Tunceli İli'nin Nüfusu ise 1990 yılı verilerine göre 133.398 'dir.

Tunceli'nin İlçeleri
      Tunceli Merkez, Çemişkezek, Hozat, Mazgirt, Nazımiye, Ovacık, Pertek, Pülümür.

Tunceli'nin Tarihî ve Turistik Yerleri
      Munzur Vadisi Milli Parkı; Mazgirt ve Pertek Kaleleri; Korluca ve Ulukaledeki Kiliseler; Yelmaniye, Elti Hatun, Ulukale ve Seğmen Camileri, Aşağıcami (Çelebi Ali Camisi) ve Yukarıcami (Baysungur Camisi); Sivdin ve Çemişkezek Köprüleri; Hamam-ı Atik (Eski Hamam); Uzun Hasan, Ferruh Şad Bey ve Çoban Baba Türbeleri; Ulukale Meydan Çeşmesi.

Tunceli Hakkında Bilgi
       Tunceli İli toprakları, kuzeydoğuda Karasu Irmağı vadisinden güneyde Keban Baraj Gölü'ne kadar uzanır. Genellikle kuzeyden güneye doğru gidildikçe alçalan bu topraklar, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölmü'nde yer alır.
       Osmanlı döneminde yöre halkının büyük bölümü kürtler ile Ermeniler'den, küçük bir bölümü de Türkmenlerden oluşuyordu. Yöre halkı eskiden olduğu gibi Osmanlı döneminde de uzun süre aşiret reislerine bağlı olarak özerk biçimde yaşamını sürdürdü. Bölgesel ve yerel eşitsizlikler nedeniyle Cumhuriyet dönemibaşlarında da bazı ayaklanmaların baş gösterdiği yörede yaşayan aşiretlerden bir bölümü Türkiye'nin başka bölgelerine sürgün edildi. Bu aşiretlerden bazıları geri döndüyse de yörenin ekonomik olanaklarının kısıtlı oluşu, gelişme için gerekli yatırımların sağlanamaması ve alınan bazı yönetsel önlemler nedeniyle, halk yeni iş olanaklarına kavuşmak umuduyla büyük kentlere göç etmekte ve Avrupa Ülkelerine gitmektedir.

Tunceli'nin Coğrafî Yapısı
       Tunceli İli, Yukarı Fırat Bölümü'nün en engebeli kesimlerinden birinde yer alır. Akarsu vadileriyle derin biçimde parçalanmış olan il topraklarının büyük bölümü dağlık alanlardan oluşur. tunceli İli'nin kuzey kesimini batı-doğu doğrultusunda uzanan Doğu Toroslara bağlı dağ dizileri engebelendirir. Yer yer 3.000 metereyi aşan bu dağ dizileri Munzur Dağları ile Karasakal Dağı, Bağırpaşa Dağı ve Koşan Dağı'dır. Bağırpaşa Dağı'nın 3.293 metreye erişen doruğu Tunceli İli'nin en yüksek noktasıdır. Munzur Dağları ile Bağırpaşa Dağı'nın yüksek kesimlerinde yer alan ve yazın gür çayırlarla kaplanan yaylalar ilin başlıca hayvancılık alanlarıdır. Munzur Dağları'nın güneyinde yer alan bir çöküntü alanı olan Ovacık ovası da ilin başlıca üretim alanlarıdır. Bir başka çöküntü alanı olan Pülümür Ovası daTunceli ilindeki küçük düzlüklerdendir. Bunlardan daha geniş alanlar kaplayan bazı düzlükler Keban Baraj Gölü'nün suları altında kalmıştır.
      Tunceli ilinden kaynaklanan sular, Fırat Irmağı aracılığıyla Basra Körfezi'ne ulaşır. Kuzey kesimden doğan bazı küçük derelerdoğal sınır oluşturan Karasu Irmağı'na katılır. Eskiden Murat Irmağı'nın başlıca kollarından olan Peri Suyu ile Munzur Suyu günümüzde Keban Baraj Gölü'nü besleyen birer akarsu durumundadır. Tunceli İli'nde doğal bir göle rastlanmaz. Keban Baraj Gölü'nün doğu, kuzey ve kuzeybatı kesimleri il sınırları içindedir. Tunceli İli'nin özellikle kuzeydoğu kesimi ülkemizin oldukça etkin bir deprem bölgesinde yer alır.

Tunceli'nin İklimi ve Bitki Örtüsü
       Tunceli İli Doğu Anadolu Bölgesi'nin sert kara ikliminin etkisi altında kalır. Kışlar soğuk ve kar yağışlı, yazlar ise sıcak ve kurak geçer. Ama güney kesim, kuzey kesime göre daha az soğuk ve daha az yağışlıdır. Tunceli'de kışın -29 °C ye düşen soğuklar, yazın da 40 °C yi aşan sıcaklar görülebilir.
       Tunceli ili doğal bitki örtüsü açısından oldukça yoksuldur. Ormanlar büyük ölçüde yok edilmiştir. yüksek kesimlerde meşe ve ardıç ormanları vardır. Diğer kesimlerde çalılıklar geniş alanlar kaplar.

Tunceli'nin Ekonomisi
       Büyük Bölümü kırsal kesimde yaşayan il halkı geçimini daha çok hayvancılıktan sağlar. Tunceli'de yaylacılık hayatında yaygın olarak kıl keçisi ve koyun yetiştirilir. Yarı göçebe aşiretler tarafından kışın kuytu kesimlerdekikom ve köylerde barındırılan sürüler, yazın sulak çayırlarla kaplanan yüksek yaylalaraçıkarılarak otlatılır. Kışın hayvanların beslenmesi için kuru ot ve samanın güçlükle bulunabildiği yörede çok az miktarda hayvansal ürün elde edilir. Bunun nedeni hayvancılığın canlı hayvan ticaretine yönelik olmasıdır. Sağılan sütlerden elde edilen tereyağı ve peynirler yerel olarak tüketilir.
       Ekime elverişli alanları oldukça sınırlı olan Tunceli'de tarımsal üretim miktarı oldukça azdır. Yetiştirilen başlıca tarım ürünleri çeşitli tahıl türleri, şekerpancarı, fasulye, patates ve soğanın yanısıra birkaç meyve türüyle sınırlıdır.
       Tunceli sanayisi en geri olan illerimizdendir. İldeki sanayi kuruluşları genellikle tarıma dayalı olarak üretimde bulunur. Bunlar un, yem ve yün ipliği fabrikalarıdır. Dokumacılık yapılan tezgahların yaygın olduğu yörede küçük sanayide geri düzeydedir.
       Tunceli İli yeraltı kaynakları açısından da yoksuldur. Kayatuzu yatakları bulunan ildeki bazı tuzlalarda özellikle yazın bir miktar tuz üretilir.
       Elazığ'ı Pülümür üzerinden Erzincan'a ve Erzurum'a bağlayan önemli karayolu il topraklarından geçer. İlin öteki merkezleriyle bu karayolu arasındaki bağlantıyı sağlayan düşüknitelikli yollar kışın yoğun kar yağışı nedeniyle zaman zaman ulaşıma kapanır.
       Doğal değerler açısından zengin olan Munzur Vadisi Milli Parkı ülkemizdeki en büyük Ulusal Park'tır. Ulusal Park alanı kuzeyde Mercan Dağları'nın Erzincan il sınırları içinde kalan güney yamaçlarından Munzur Suyu Vadisi boyunca güneyde Tunceli kentine kadar uzanır. Bu alan içinde kurulmuş olan bir orman içi dinlenme yeri, bir alabalık üretme istasyonu ile çeşitli av hayvanları için oluşturulmuş bir koruma ve üretme alanı vardır. İlin batı kesimindeki Yılan Dağı'nda da yabankeçileri için kurulmuş olan bir koruma ve üretme alanı yer alır.

Tunceli'nin Yöresel Yemekleri
      Eşkene, Soğan Dolması, Bağ Teveği Sarması, Nahna Köftesi, Hazır Lop Köftesi, Döğürcekli İçli Köfte, Etli Köfte, Yoğurtlu Köfte, Binbar Dolması, Kelle Paça, Keşkek,  Döğme Kebap, Şakka Çorbası, Kalbur Hurması, Hırınç, Cumur, Yumurtalı Ekmek, Değirmen Poğaçası, Patile, Taş Ekmeği, İçli Köfte gibi yöresel yemekleri vardır.   

ŞIRNAK

Şırnak İli'nin telefon kodu 486,
Şırnak İli'nin Plakası ise 73'tür.

Şırnak İli'nin Yüzölçümü 6.904 km² olup
Şırnak Nüfusu ise 1990 yılı verilerine göre 264.220 kişidir.

Şırnak Hakkında Bilgi
       Şırnak en yeni illerimizdendir. 16 Mayıs 1990 da, Şırnak Kenti merkez olmak üzere Hakkari İli'nin Beytüşşebap ve Uludere, Mardin İli'nin Cizre, İdil ve Silopi, Siirt İli'nin güçlükonak ve Şırnak ilçelerini kapsayan Şırnak İli kuruldu.
        Bazı kaynak ve haritalarda adı Şirnak olarak geçennil topraklarının yaklaşık yarısı Doğu Anadolu Bölgesi'nin sınırları içinde kalır. Dicle Irmağı vadisinin iki yakasındaki topraklardan oluşan Şırnak İli kuzeyde Siirt ve Van, Doğuda Hakkari illeri, Güneyde Irak ve Suriye, Batıda da Mardin iliyle çevrilidir.

Şırnak İli'nin İlçeleri
       Şırnak Merkez, Beytüşşebap, Cizre, Güçlükonak, İdil,Silopi, Uludere.

Şırnak İli'nin Tarihî ve Turistik Yerleri
       Alaeddin ve Kelatuvuri Kaleleri ile Kale Meme Kalıntıları; Cizre (Dicle ) Köprüsü.

Şırnak İli'nin Coğrafî Yapısı
       Şırnak İli'nin büyük bölümü, akarsu vadileriyle derin biçimde parçalanmış olan yüksek ve dağlık alanlardan oluşur. İlin kuzey ve doğu kesimini engebelendiren bu dağlar Güneydoğu Toroslar'a bağlıdır. Hakkari dağlık yöresinin batı bölümünü oluşturan bu kesimdeki başlıca yükseltiler Tanintanin Dağı, Termo dağı olarak da bilinen Karacadağ, Mamemusa Dağı adıyla da anılan Musa Dağı ve Altın Dağı ile daha batıdaki Cudi Dağı'dır. İlin en yüksek noktası Altın Dağı'nın 3.358 metreye erişen doruğudur. bu dağların yüksek kesimlerinde yer alan ve yazın gür çayırlarla kaplanan sulak yaylalar önemli birer hayvancılık alanıdır. Mezopotamya'nın kuzey kesimindeki düzlüklerden Silopi, cizre ve İdil Ovaları tarım açısından büyük önem taşır.
       Şırnak İli topraklarından kaynaklanan suların tümüne yakını dicle Irmağı aracılığıyla Basra Körfezine ulaşır. Bu ırmağa katılan başlıca akarsular Habur ve Kızılsu Çayları'dır. Dicle Irmağı, Habur Çayı ve bu akarsuyun kolu olan Hezil Çayı güneyde doğal sınır oluşturur. Habur Çayı'nın Dicle Irmağı'na katıldığı noktada Türkiye hem Irak'a, hem de Suriye'ye komşudur. İlin batı kesiminde yer alan İdil yöresinin güneybatısından doğan bazı küçük akarsular Suriye'de öteki Habur Çayı'nı oluşturarak Fırat Irmağı'na katılır.

Şırnak'ın İklimi ve Bitki Örtüsü
       Şırnak İli Güney Doğu Anadolu Bölgesinin kışları daha yumuşak geçen iklimi ile Doğu Anadolu Bölgesinin sert kara iklimi arasındaki bir geçiş alanında yer alır. ilin özellikle doğu kesiminde soğuk ve kar yağışlı geçen kış aylarında -20 dereceye kadar düşen hava sıcaklıklarına rastlanır. Yazları sıcak ve kurak geçen ilin başlıca merkezlerinden Cizre kentinde hava sıcaklığının 48 dereceye kadar yükseldiği saptanmıştır.
       Orman açısından yoksul sayılan Şırnak İli'nde doğal bitki örtüsü bozkır görünümündedir. Dağların bazı kesimlerinde çalılıklar ile meşeliklere, yüksek kesimlerde de ardıç topluluklarına rastlanır. güney kesimdeki bazı vadilerde seyrek zeytin ağaçları vardır.

Şırnak'ın Ekonomisi
      Şırnak ilinde ekonomi tarıma dayalıdır. En önemli tarımsal etkinlik hayvancılıktır. Kışı ilin güney kesimindeki kuytu yörelerde geçiren göçmen ve yarı göçebe aşiretler sürülerini yazın dağlardaki sulak yaylalara çıkarır. Bu sürüler canlı hayvan ticaretine yönelik olarak yetiştirildiğinden hayvansal ürünlerin verimi ve niteliği oldukça düşüktür. En çok koyun ve kılkeçisi yetiştirilir. Sürülerde yer alan küçükbaş hayvan türlerinden biri de tüyleri siyah ve kahverengi olan, Siirt yöresine özgü Ankara keçileridir. Yaylalarda kurdukları siyah kıl çadırlarda yaşayan göçer aşiretler yaz boyunca hayvansal üretimle uğraşırlar.Elde edilen başlıca hayvansal ürünler kıl, tiftik, yün, peynir ve tereyağıdır. Ekime elverişli toprakları kısıtlı olan ilde bitkisel üretim ekonomik etkinlikler arasında ikinci sırada yer alır. Yetiştirilen başlıca tarım ürünleri buğday, mercimek, arpa, üzüm ve pamuktur. Kısa adı GAP olan Güneydoğu Anadolu Projesi kapsamındaki Cizre Projesi gerçekleştikten sonra üretimde çeşitlenme ve verim artışı olmuştur.

       Yaygın olarak dokumacılık yapılan ilde önemli bir sanayi kuruluşuna rastlanmaz. Yöredeki beklentilerden biri de il yapılması nedeniyle bazı yatırımların Şırnak'a yöneltilmesi ve halka yeni iş olanaklarının sağlanmasıdır.
        Şırnak İli'nin Türkiye dış ticaretinde oldukça önemli bir yeri vardır. Cizre kentinde E-24 Karayolundan ayrılan E-26 Karayolu Silopi'nin Güneydoğusundaki Habur sınır kapısında Irak topraklarına ulaşır. Son yollarda ülkemiz ile Irak arasında gelişen ticaret ilişkileri nedeniyle karayoluyla mal taşımacılığı açısından Habur sınır kapısı büyük ölçüde canlılık kazanmıştı. 1990 yılı yazında Irak'ın Kuveyti işgal etmesinden sonra Birleşmiş Milletlerin aldığı ambargo kararı üzerine bu canlılığını yitiren Habur sınır kapısının gelecekte iki ülke arasındaki ticarette tekrar önem kazanması beklenmektedir. Hakkari, Siirt, Batman ve Mardin kentlerinden gelen yollar Cizre'de kesiştikten sonra Habur sınır kapısına ulaşır. Bu nedenle de Cizre önemli bir ulaşım, ticaret ve konaklama merkezidir.

       Merkez ilçe topraklarındaki asfaltit yatakları ilin başlıca yeraltı kaynağını oluşturur. Şırnak İli'nin doğal değerleri arasında yer alan geyikler ile yaban keçileri için Cudi Dağında bir koruma ve üretme alanı kurulmuştur.

Şırnak'ın Yöresel Yemekleri

       Betüşşebap Çorbası, Çımşıpe, Suryaz, Freydin, Mahmılatık, Bırınzer, Meyre, Hekeheşandi, Kipe, Perde Pilavı, Kutlık, Serbıdev gibi yöreye özgü yemekleri vardır.